Gabriëlle Verberne: 'Omgaan met vakantie en verlof in 2020: die puzzel leggen we samen!'

"Door de coronacrisis worstelen werknemers en werkgevers met het thema vakantie en verlof. Er zijn bedrijven die moeite hebben met de bezetting, om de processen gaande te houden, maar er zijn ook bedrijven waar het werk (deels) is weggevallen. In beide situaties kan het opnemen van vakantie een issue zijn. In de eerste situatie speelt de recuperatiefunctie van vakantie, in de tweede situatie speelt dat de werkgever de werknemer niet mag verplichten om vakantiedagen op te nemen.

Gabriëlle  95 400

De meivakantie staat voor de deur, maar hoe aantrekkelijk is het voor werknemers om nu vakantie op te nemen als je bewegingsvrijheid nog beperkt is en je niet kunt reizen? En hoe de situatie over een paar weken zal zijn, is nog een grote vraag...

Het is te voorzien dat er grote druk komt te staan op het opnemen van vakantie in de tweede helft van 2020. Daar komt nog bij dat per 1 juli 2020 het aanvullend geboorteverlof - maximaal vijf weken - van kracht wordt voor kinderen die zijn geboren op of na 1 juli 2020; dit verlof moet binnen zes maanden na de geboorte van het kind opgenomen worden."

"Coronacrisis kan planning en opname van verlof tot een issue maken"

"Wie mag wanneer met vakantie of verlof? Dit wordt een grote puzzel voor werkgevers en werknemers. Ja, er zijn spelregels voor het opnemen, vaststellen en intrekken van vakantie. Maar zijn deze spelregels voldoende in deze tijd? Juist in de huidige bijzondere omstandigheden gaat het erom dat in goed overleg tussen leidinggevenden en hun werknemers, maar ook binnen teams het opnemen van vakantie en verlof wordt besproken.

Verschillende vormen van vakantie en verlof maken het nog complexer

Vakantiedagen zijn te onderscheiden in wettelijke en bovenwettelijke vakantiedagen. Het onderscheid is van belang voor de vervaltermijn, respectievelijk de verjaringstermijn en de opbouw ervan. Het aantal wettelijke vakantiedagen is viermaal de wekelijkse arbeidsduur. Om te stimuleren dat werknemers hun vakantie opnemen bepaalt de wet dat de vakantiedagen na een bepaalde periode vervallen.

De in 2019 opgebouwde wettelijke vakantiedagen vervallen per 1 juli 2020. Het aantal vakantie-uren dat werknemers op grond van een cao hebben bovenop het aantal wettelijke vakantiedagen zijn de 'bovenwettelijke' vakantiedagen. Deze verjaren na vijf jaar.

Er zijn veel verschillende verlofvormen die met elkaar gemeen hebben dat ze zijn gekoppeld aan een gebeurtenis in het leven van de werknemer. De meeste vormen van verlof zijn opgenomen in de Wet arbeid en zorg (WAZO). Een deel van deze verlofvormen zijn te plannen, zoals het ouderschapsverlof. Een ander deel is minder goed te plannen, zoals kort- en langdurend zorgverlof. Voor alle verlofvormen geldt dat deze eigen voorwaarden en procedures hebben.

Daarnaast zijn in de WWb afgesloten cao ook andere vormen van verlof afgesproken, zoals: het inzetbaarheidsbudget, aangekocht verlof vanuit het FAB, de overgangsregeling leeftijdsverlofuren en het aanvullend leeftijdsafhankelijk budget. Ook deze verlofvormen hebben eigen spelregels."

WWb Q&A - 465px

Welke spelregels voor het opnemen van vakantie gelden er op grond van de wet en (eventueel) de cao?

  • de werkgever is verplicht om de werknemer elk jaar in de gelegenheid te stellen om de wettelijke vakantie op te nemen, tenminste twee aaneengesloten weken of tweemaal een week;
  • in de cao WWb staat dat een werknemer per kalenderjaar een vakantie van minimaal drie weken aaneengesloten opnemen
  • de werkgever dient de vakantie vast te stellen overeenkomstig de wensen van werknemer, tenzij gewichtige redenen zich daartegen verzetten;
  • als een werkgever een collectieve vakantie wil vaststellen, dan moet dit volgens de cao WWb met de OR zijn overlegd;
  • van 'gewichtige redenen' is sprake als het inwilligen van een verzoek om vakantie tot ernstige verstoring van de bedrijfsvoering leidt. Het belang van de werkgever is dan zo groot dat het belang van de werknemer hiervoor moet wijken;
  • de werknemer is niet verplicht jaarlijks vakantie op te nemen; de vervaltermijn van zes maanden na het jaar waarin de wettelijke vakantiedagen zijn opgebouwd is een stok achter de deur.

Wie mag wanneer vakantie of verlof opnemen? Ga in dialoog met je medewerkers!
Werkgevers doen er goed aan om in gesprek te gaan met hun werknemers over het opnemen van vakantie. Het opnemen van vakantie heeft ook een recuperatiefunctie. Bespreek dit tijdens de bila’s tussen leidinggevende en werknemer en zet het op de agenda van het teamoverleg. Breng in kaart hoeveel vakantiedagen de werknemers hebben, wat de plannen zijn voor het opnemen hiervan en de gevolgen voor de bezetting.

Het is een kwestie van geven en nemen, op basis van goed werkgeverschap en goed werknemerschap. Maak het inzichtelijk en neem hierbij ook andere verlofvormen - in het bijzonder het aanvullend geboorteverlof - in ogenschouw. Uiteindelijk heeft iedereen belang bij een redelijke verdeling van het verlof, waarbij er geen dwang wordt uitgeoefend, maar wel in een goede dialoog het vraagstuk van het opnemen van vakantie wordt opgelost."

Gabriëlle Verberne