Wetsvoorstel platformwerk

Om de positie van platformwerkers te verbeteren, is er op 23 oktober 2024 de Europese richtlijn 2024/2831 vastgesteld. Het wetsvoorstel betreft zuivere implementatie van deze richtlijn. Dat betekent dat de richtlijn zo precies mogelijk wordt overgenomen. Op bepaalde onderdelen van de richtlijn moeten beleidskeuzes worden gemaakt en moeten artikelen nationaal worden ingekleurd.

Het doel van de richtlijn is – zo volgt uit artikel 1 van de richtlijn - de arbeidsomstandigheden en de bescherming van persoonsgegevens bij platformwerk te verbeteren door:

• maatregelen in te voeren die het makkelijker maken de correcte arbeidsrelatie te bepalen van personen die platformwerk verrichten;
• transparantie, billijkheid, menselijk toezicht, veiligheid en verantwoordingsplicht te bevorderen bij algoritmisch beheer bij platformwerk; en
• de transparantie te bevorderen bij platformwerk, ook in grensoverschrijdende situaties.

Om deze doelen te bereiken, bevat de richtlijn minimumrechten voor alle personen die platformwerk verrichten in de EU. Er is geen rangorde tussen de doelstellingen tot het verbeteren van de arbeidsvoorwaarden en de bescherming van de persoonsgegevens van personen die platformwerk verrichten. In overweging 16 bij de richtlijn staat hierover: “Beide doelstellingen worden gelijktijdig nagestreefd en hoewel ze elkaar versterken en onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn, is de ene niet ondergeschikt aan de andere”.

Doel richtlijn
Het doel van de richtlijn is de arbeidsomstandigheden en de bescherming van persoonsgegevens bij platformwerk te verbeteren door:

• maatregelen in te voeren die het makkelijker maken de correcte arbeidsrelatie te bepalen van personen die platformwerk verrichten;
• transparantie, billijkheid, menselijk toezicht, veiligheid en verantwoordingsplicht te bevorderen bij algoritmisch beheer bij platformwerk; en
• de transparantie te bevorderen bij platformwerk, ook in grensoverschrijdende situaties.

Om deze doelen te bereiken, bevat de richtlijn minimumrechten voor alle personen die platformwerk verrichten in de EU. Er is geen rangorde tussen de doelstellingen tot het verbeteren van de arbeidsvoorwaarden en de bescherming van de persoonsgegevens van personen die platformwerk verrichten.

Inhoud wetsvoorstel
Het wetsvoorstel regelt onder meer dat er een rechtsvermoeden voor platformwerkers komt. Als platformwerkers vinden dat ze werknemer zijn én aan twee van de vijf volgende criteria voldoen, kunnen ze daar succesvol een beroep op doen:

• het platform bepaalt de beloning;
• het platform stelt eisen aan het uiterlijk. De werkende moet bijvoorbeeld een uniform, tas of pet dragen met opdruk of logo van het platform;
• het platform monitort met digitale middelen, met name via een algoritme, de prestaties van de werkende of de kwaliteit van de output;
• het platform bepaalt de werktijden, dus hoe lang en wanneer iemand werkt;
• het platform beperkt de mogelijkheden van de werkende om voor anderen te werken.

Als iemand succesvol een beroep op het rechtsvermoeden doet, is het aan het platformbedrijf om te bewijzen dat géén sprake is van een arbeidsovereenkomst.

Daarnaast krijgen deze werkenden een betere positie tegen de algoritmes die platforms gebruiken. Die algoritmes kunnen bijvoorbeeld bepalen welke platformwerker welke opdracht krijgt. Platformwerkers kunnen met de invoering van deze wet het platformbedrijf verplichten om inzicht te geven in de beslissingen van de algoritmes. Belangrijke beslissingen, zoals ontslag of schorsing, mogen dan alleen nog door een mens worden genomen. Ook moeten platformwerkers en hun vertegenwoordigers geïnformeerd worden als de werking van het algoritme verandert.

Concrete maatregelen
Het voorstel is om de arbeidsomstandigheden en de bescherming van persoonsgegevens bij platformwerk te verbeteren door:

1. maatregelen in te voeren die het makkelijker maken de correcte arbeidsrelatie te bepalen van personen die platformwerk verrichten;
2. transparantie, billijkheid, menselijk toezicht, veiligheid en verantwoordingsplicht te bevorderen bij algoritmisch beheer bij platformwerk; en
3. de transparantie te bevorderen bij platformwerk, ook in grensoverschrijdende situaties.

Meer specifiek zijn de voorstellen:

1. De introductie van het rechtsvermoeden van werknemerschap voor personen die platformwerk verrichten
2. Beperkingen op de verwerking van persoonsgegevens door middel van geautomatiseerde systemen
3. Specifieke regels over het uitvoeren van gegevenbeschermingseffectbeoordelingen
4. Transparantieverplichtingen inzake geautomatiseerde monitoringssystemen en geautomatiseerde besluitvormingssystemen
5. Verbetering van de overdraagbaarheid van persoonsgegevens
6. Menselijk toezicht op geautomatiseerde monitoringssystemen en geautomatiseerde besluitvormingssystemen
7. Aanvullende maatregelen betreffende de veiligheid en gezondheid
8. Aanvulling op informatie en raadpleging, inwinnen deskundig adviezen informatieplicht jegens platformwerkers bij substantiële wijzigingen in het gebruik van geautomatiseerde monitoringssystemen of geautomatiseerde besluitvormingssystemen.
9. Aangifteverplichting van platformwerk
10. Vereisten tot oprichten van communicatiekanalen

Bron: Rijksoverheid